Tag Archives: uşak yöresi paçalı don

Çiçekli Basma Paçalı Don

Standard

Don da ne ola ki? diyenler gururla takdimim gayet akademik makalelerden alıntı yazım burada. Yeni diktiğim gururla sergilediğim basma donum ise burada 🙂

IMG_1747 IMG_1749

Reklamlar

Çiçekli ve Çiçekler

Standard

Çiçekli ketenden beli ve paçaları lastikli donun beline çiçeklerle aynı renk kırmızı kumaştan bir parça ekledim. Eskiden kumaşı yetmemiş donlarda görürdüm bu eki ne olacak bendeki bu eskiler aşkı bilmem 🙂

ciceklidon

 

Yusufçuklu Don

Standard

Şu an itibariyle rahatlıkla don kelimesini kullanabileceğim. Çocukluğumda dış giyimin bir parçası olan pazen basma ya da ipekli paçaları ve beli lastikli ağlı ve genişçe biçilmiş donlar için şalvar yakıştırması yapılamaya başlandı. Oysa ki şalvar ağı körüklü ve bambaşka bir dış giyim parçasıydı. Kültürel zenginliklerimizi görmezden gelme basitleştirme ve hatta köylülük sayıp utanma duygusu don kelimesini de iç çamaşırıyla bir tutmaya başlayınca bir şalvar kelimesi dolaşır oldu ortalıkta.

Birde memleketimin İl Kültür Müdürlüğü sitesinde bile dona şalvar denildiğini görünce pek bir sinirlendim. Nedense pek bir üstüme vazife ediniyorum böyle şeyleri unutulmasın istiyorum. Yard.Doç.Dr.Öznur Aydın’ da öyle sanırım ki güzel bir sunum hazırlamış. Küçük bir bölümü;

Şalvar- Çakşır- Don
Diğer bozkır uluslarıyla beraber dünyada ilk kez ayrı ,ayrı iki bacağı içine alacak şekilde vücudun alt kısmını saran giysiyi giyenler arasında, Hunluların da bulunduğunu söylemeliyiz.
Pantolonun ilk kullanıcıları Persler, İskitler ve Hunlar’dır. Orta Asya’da deriden atlı göçebe kültüründe bu giysiler yaygındı. Eski Türklerde alta giyilen giysilere “üm” demişlerdir. Anadolu’da yaygın olarak don, çakşır (dize kadar), potur (ağı dardır) kullanılır. Zıpzıpka- zıvga (ağı körüklüdür), ağı geniş olanlar ise şalvardır Geleneksel donlar genel çizgileriyle pantolonu hatırlatır. Ancak uçkur (kemer) yeri çoğunlukla göbek altındadır. Don geniş kesilmiştir. Paçaları ayak bileğinde toplanıp büzülür; bürümcük gömlek ya da üç etek giysi altına giyilir. Don paçaları üzerine çoğunlukla çiçek işlemeli paçalıklar dikilir. Böylece, üç etek’in yan yırtmaçları açılınca çiçek işlemeli paçalıklar görülür. Don’a Anadolu’nun değişik yörelerinden farklı adlar verilmektedir. Ayaklı, köncek, topdon,  şalvar, paçalı don, tokurcum (Manisa), çatal don, şalvar. Paçaları çiçek desenleri ile süslü bu donları kadına, evliliğin ilk günü giydirirler. Bu güne “paça günü” adı verilir.
Geleneklerde don önemlidir. Kız dünyaya gelir gelmez çeyiz sandığına don konur, kızın donanması için çeyizleri içinde 20- 25 çift paçalık bulunur.
Şalvar Anadolu kadınını vazgeçemediği giysidir. Bu giysi Türkler den öncede Anadolu’da var olduğunu gösteren belgeler vardır. İzmirli “şalvar”, Eskişehir’de “dattiri”, İç Anadolu’da “don çağşır”, “çintiyan”, Antalya’da don şalvar, Sinop’ta paça, dizlik, adana şalvarı, Ege’de topan don, köncek, gök don, tuman denilmektedir.
100 çeşit şalvar tespit edilmiştir. Karadeniz’de diz altından bağlanmakta, diğer yörelerde ise ağı dar olmaktadır. Türkmenlerde paça kısmına renkli ikinci kumaş eklenmiş veya hesap işi işlemelerle işlenmiştir. Hatta uçkur uçlarının işlemeleri de aynıdır.

Öznur Hanımın Ellerine sağlık don kayıtlara geçtiğine göre blog kayıtlarına da geçsin gururla sevgili okur.

IMG_0978

Yöresel dondan farklı olarak paçasını yırtmaçlı yaptığım donun üzerine birde minicik bir tarafı büzgülü etekimsi ekledim. İstendiğinde giyilip istendiğinde çıkarılabilmesi için dondan bağımsız diktim.

IMG_0972