Yusufçuklu Don

Standard

Şu an itibariyle rahatlıkla don kelimesini kullanabileceğim. Çocukluğumda dış giyimin bir parçası olan pazen basma ya da ipekli paçaları ve beli lastikli ağlı ve genişçe biçilmiş donlar için şalvar yakıştırması yapılamaya başlandı. Oysa ki şalvar ağı körüklü ve bambaşka bir dış giyim parçasıydı. Kültürel zenginliklerimizi görmezden gelme basitleştirme ve hatta köylülük sayıp utanma duygusu don kelimesini de iç çamaşırıyla bir tutmaya başlayınca bir şalvar kelimesi dolaşır oldu ortalıkta.

Birde memleketimin İl Kültür Müdürlüğü sitesinde bile dona şalvar denildiğini görünce pek bir sinirlendim. Nedense pek bir üstüme vazife ediniyorum böyle şeyleri unutulmasın istiyorum. Yard.Doç.Dr.Öznur Aydın’ da öyle sanırım ki güzel bir sunum hazırlamış. Küçük bir bölümü;

Şalvar- Çakşır- Don
Diğer bozkır uluslarıyla beraber dünyada ilk kez ayrı ,ayrı iki bacağı içine alacak şekilde vücudun alt kısmını saran giysiyi giyenler arasında, Hunluların da bulunduğunu söylemeliyiz.
Pantolonun ilk kullanıcıları Persler, İskitler ve Hunlar’dır. Orta Asya’da deriden atlı göçebe kültüründe bu giysiler yaygındı. Eski Türklerde alta giyilen giysilere “üm” demişlerdir. Anadolu’da yaygın olarak don, çakşır (dize kadar), potur (ağı dardır) kullanılır. Zıpzıpka- zıvga (ağı körüklüdür), ağı geniş olanlar ise şalvardır Geleneksel donlar genel çizgileriyle pantolonu hatırlatır. Ancak uçkur (kemer) yeri çoğunlukla göbek altındadır. Don geniş kesilmiştir. Paçaları ayak bileğinde toplanıp büzülür; bürümcük gömlek ya da üç etek giysi altına giyilir. Don paçaları üzerine çoğunlukla çiçek işlemeli paçalıklar dikilir. Böylece, üç etek’in yan yırtmaçları açılınca çiçek işlemeli paçalıklar görülür. Don’a Anadolu’nun değişik yörelerinden farklı adlar verilmektedir. Ayaklı, köncek, topdon,  şalvar, paçalı don, tokurcum (Manisa), çatal don, şalvar. Paçaları çiçek desenleri ile süslü bu donları kadına, evliliğin ilk günü giydirirler. Bu güne “paça günü” adı verilir.
Geleneklerde don önemlidir. Kız dünyaya gelir gelmez çeyiz sandığına don konur, kızın donanması için çeyizleri içinde 20- 25 çift paçalık bulunur.
Şalvar Anadolu kadınını vazgeçemediği giysidir. Bu giysi Türkler den öncede Anadolu’da var olduğunu gösteren belgeler vardır. İzmirli “şalvar”, Eskişehir’de “dattiri”, İç Anadolu’da “don çağşır”, “çintiyan”, Antalya’da don şalvar, Sinop’ta paça, dizlik, adana şalvarı, Ege’de topan don, köncek, gök don, tuman denilmektedir.
100 çeşit şalvar tespit edilmiştir. Karadeniz’de diz altından bağlanmakta, diğer yörelerde ise ağı dar olmaktadır. Türkmenlerde paça kısmına renkli ikinci kumaş eklenmiş veya hesap işi işlemelerle işlenmiştir. Hatta uçkur uçlarının işlemeleri de aynıdır.

Öznur Hanımın Ellerine sağlık don kayıtlara geçtiğine göre blog kayıtlarına da geçsin gururla sevgili okur.

IMG_0978

Yöresel dondan farklı olarak paçasını yırtmaçlı yaptığım donun üzerine birde minicik bir tarafı büzgülü etekimsi ekledim. İstendiğinde giyilip istendiğinde çıkarılabilmesi için dondan bağımsız diktim.

IMG_0972

Reklamlar

About ornitorenk handmade

Nedenini bilmediğim bir şekilde sadece ama sadece diktiklerimi paylaşmak amacıyla açtığım bu blog zamanla benim günlüğüm haline geldi. Henüz yazmaya başlayalı çok olmasada kendisinden beklemediğim bir biçimde geriye dönüp baktığımda yaşarken unutmam sandığım aklımdan silinip giden anları bana hatırlatır oldu. Hiç bir zaman düzenli tutamadığım bebek anı defterim, hiç bir zaman baskısını almadığım binlerce ama binlerce fotoğrafım, okuduğum kitaplardan bir kelime, sevdiğim müzikler, yaptığım resimler. İyiki varsın blog. oğluma, gülen yüzüme, asi meleğime not: seni çok seviyorum...

8 responses »

  1. ilahi gonca, sen çok yaşaa.. demekki bi daha dino “anneeaaa donum düştüüüüü” diye bağırdığında “evladım don değil pantelon” diye uyarmayacağım çocukceğızımı..:) zaten yılbaşı gecesi kırmızı donu da yıl boyunca donanmak için giymezmiyiz..:) senin donuna gelince..(bi garip hissediyorum ama alışacağım elbet) gerçekten çok güzel ve kullanışlı olmuş, kumaş ayrı bir harika.. hele yırtmaç ve etekimsi detaylara bayıldım.. güle güle giyin:)

    Beğen

  2. hehehe çocukken dışarıda danteli kat kat etekli elbiselerle gezdirilen ben eve geldiğimde pazen donumu giyip rahat bir nefes alırdım. ev giysileri, eşofmanlar, pijamalar çok yoktu o zamanlar. eşofman takım değil pazarda tek alt satılırdı onun da standart modeli gri yan kısmı lacivert, kırmızı, beyaz çizgiliydi. üzerine kazak giyilirdi çünkü kıyafetlerimizi ya annemiz diker ya da örerdi. dışarıdan alınan kıyafetler mont gibi ekstrem şeylerle sınırlıydı ve don benim özgürlük alanımdı. kırmızı, lacivert ya da beyaz külotlu çoraplar oyun oynarken hiç rahat değildi ama önlüğün altına giyilen eşofman uzun eşek oynamanın baş şartıydı. don benim için çok özel yani 😀

    Beğen

  3. benim anneannem de don ya da bicama der görse 🙂 hatta şalvar değilde böyle bir donla köyde dolaşan hanımları ayıplarlardı bizim köyde
    aynen şunu derlerdi görseler seni köyde ”’ viliiiii doncak dışa çıkıvermiş şalvarını giymeden ayıp ayıp kocaman kadın ” derler seni bir güzel ayıplarlardı.
    gerçi şimdi bizim köyde ,yeni nesil etek giyiyor, uzun kuyruklu konya şalvarı modası kalkmış.
    çok bilgilendirici bir yayın olmuş efendim
    donunuz çok yakışmış :)yaza yakışır bir model.
    ellerine sağlık 🙂

    Beğen

  4. ben bu şalvarın altına topuklu ayakkabı giymediğin çıblak ayaklarınla resim çektirdiğin için teşekkür ederim diğer sitelerde artık yazmaktan bıktım nerdeyse gösteriş olsun diye eşofmanın altına bile giyecekler ,,doğal ve rahat en güzeli

    Beğen

  5. Geri bildirim: Çiçekli Basma Paçalı Don | ornitorenk handmade

  6. Geri bildirim: Z Raporu | ornitorenk handmade

yorum yaptığınızda sesimi duyduğunuzu anlıyor ve çok mutlu oluyorum. yorum göndermekte sıkıntı yaşıyorsanız bilgisayarınızdan internet çerezlerinizi temizlediğinizde sorunun çözülmüş olduğunu göreceksiniz. mail adresinizi sadece ben görüyorum, adınızı doğru yazmak zorunda değilsiniz hatta yazmak zorunda değilsiniz ama sizi tanımamı isterseniz doğru yazmalısınız, yorum yapmak için bir blog sahibi olmak zorunda değilsiniz o alanları boş bırakarak da yorum yapabiliyorsunuz. daha ne duruyorsunuz? sesinizi duyurun bana.

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s